محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
409
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
مرابطون و قشتاليان در برابر دژ اقليش نبردى سخت درگرفت . قضا را امير خردسال سانچو خود را به ميان معركه انداخت و ضربتى كشنده بر او وارد آمد و كشته شد . سرپرست او كنت گارسيادو گابره نيز در دفاع از او به قتل رسيد . در سپاه قشتاله شكست افتاد و روى به فرار نهادند . مرابطون جمع كثيرى از آنان را كشتند . گويند نزديك به بيست هزار تن كشته شدند . اين واقعه در 29 ماه مه سال 1109 م اتفاق افتاد . « 12 » اين پيروزى خاطرهء پيروزى زلاقه را زنده كرد . ضربهء محكمى كه بر روح آلفونسو وارد آمد مرگ تنها فرزند و ولىعهد او بود و با مرگ او نسل آلفونسو منقطع شد . آلفونسو پس از اين شكست و مرگ فرزند ديرى نپاييد و در بيست و نهم ژوئن سال 1109 م ديده از جهان فروبست . مدت حكومت او بر مملكت متحدهء مسيحى سى و هفت سال بود . حوادث اواخر زندگىاش با تاريخ مرابطون پيوند دارد ، ولى ما براى آنكه رشتهء حوادث گسيخته نشود آن را به اختصار بيان كرديم . پيش از آنكه سخن از عصر آلفونسوى ششم را به پايان آوريم لازم است شمهاى از اصلاحات داخلى او سخن گوييم . اين اصلاحات در بناى مملكت مسيحى و جامعهء اسپانيا از جهت دينى و دنيوى تأثير بسزا داشتند . در اواخر قرن يازدهم و در عهد آلفونسوى ششم اولين نشانههاى نفوذ دستگاه پاپ و سلطهء آن بر اسپانيا و پادشاهى اسپانيا نمودار شد . اين سلطه به مرور زمان ريشه گرفت چنان كه تا به امروز هم به قوت خود باقى است . در اين عهد هيأتهاى مذهبى از سوى كرسى رسولى به نزد پادشاهان اسپانيا مىآمدند و مىكوشيدند سيادت معنوى خود را بر آنها تحميل نمايند و رسوم و عادات گتى منسوب به قديس اسيدورو را لغو كنند و آيينهاى مذهبى رومى را جانشين آن سازند . دير بند كتى ساهاگون و رئيس راهبش برنار فرانسوى براى تحقق هدفهاى پاپ كوشش فراوان داشت و ما پيش از اين از اقدامات ملكه كونستانس زوجهء اول آلفونسو كه زنى فرانسوى از خاندانى از مردم برگونى بود ، در تأييد برنار آگاه شديم و ديديم چهسان برنار را پس از فتح طليطله به مقام مطرانى كليساى اسپانيايى رسانيد . برنار بعد از اين از جانب پاپ فرمانى
--> ( 12 ) . رجوع كنيد به ابن ابى زرع : روض القرطاس ، ص 104 . اشباخ : تاريخ المرابطين و الموحدين ، ص 117 و 118 .